
อุปกรณ์พยุงอุ้งเชิงกราน: ทำไมจึงใช้ และแพทย์ควรเลือกอย่างไร
บทบาทของ vaginal pessary ในภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน ตั้งแต่เป้าหมายลดอาการ การเลือกรูปทรง การลองขนาด ไปจนถึงการติดตามและข้อควรระวัง พร้อมทำความเข้าใจผลิตภัณฑ…
อ่านบทความ
Bioteque Pessaries เป็นอุปกรณ์พยุงอวัยวะในอุ้งเชิงกรานชนิดใส่ในช่องคลอด มีหลายรูปทรงและหลายขนาดสำหรับการเลือกตามการประเมินทางคลินิก การกำหนดรุ่นและขนาดต้องพิจารณาชนิดความผิดปกติ กายวิภาค และความเหมาะสมจากการลองขนาด
Vaginal pessary เป็นอุปกรณ์พยุงชนิดใส่ในช่องคลอด มีหลายรูปทรงและหลายขนาด การเลือกขึ้นกับการประเมินชนิดความผิดปกติทางอุ้งเชิงกราน กายวิภาค และการลองขนาดโดยบุคลากรทางการแพทย์
ข้อมูลและเอกสารประกอบ ↗| รายการ | รายละเอียด / ค่าและหน่วย |
|---|---|
| Cube | CU / CUd: 25.4, 29.21, 33.02, 36.83, 40.64, 44.45, 49.53, 55.88, 63.5, 69.85 มม. (10 ขนาด) |
| Cup | CP / CPs: 48.26, 53.34, 58.42, 63.5, 68.58, 73.66, 78.74, 83.82 มม. (8 ขนาด) |
| Dish | DSH / DSHs: 48.26, 53.34, 58.42, 63.5, 68.58, 74.93, 78.74, 83.82 มม. (8 ขนาด) |
| Donut | D: 49.53, 58.42, 64.77, 68.58, 76.2, 82.55, 87.63, 95.25 มม. (8 ขนาด) |
| ชุดลองขนาด / Fitting Sets | ชุดลองขนาด 10 แบบ: Ring, Ring with Support, Ring with Knob, Cube, Dish, Oval, Gellhorn, Marland, Cup และ Flexi-Shelf; เลข #2–#7 / #6–#12 เป็นหมายเลขขนาด ไม่ใช่นิ้ว |
| Flexi-Shelf | FS: 57.15, 63.5, 69.85, 76.2 มม. (4 ขนาด) |
| Gehrung | GH: 49.53, 54.61, 59.69, 64.77, 69.85, 74.93, 80.01, 85.09, 90.17, 95.25 มม. (10 ขนาด) |
| Gellhorn / Short-Stem | Gd: 38.1, 44.45, 52.07, 57.15, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 87.63, 95.25 มม. (10 ขนาด); GS: 38.1, 44.45, 50.8, 57.15, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 88.9, 95.25 มม. (10 ขนาด) |
| Hodge | HD / HDs: 64.77, 69.85, 74.93, 80.01, 85.09, 90.17, 95.25, 100.33, 105.41, 110.49 มม. (10 ขนาด) |
| Incontinence Ring | IR: 44.45, 50.8, 57.15, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 88.9, 95.25, 101.6 มม. (10 ขนาด) |
| Inflatable Donut | ID: 50.8, 57.15, 63.5, 69.85 มม. (4 ขนาด) |
| Marland | M / Ms: 58.42, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 87.63, 93.98 มม. (7 ขนาด) |
| Oval | OV / OVs: 50.8, 57.15, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 88.9, 96.52, 101.6 มม. (9 ขนาด) |
| อุปกรณ์ประกอบ / Accessories | PRM2: อุปกรณ์ช่วยถอด Pessary; BA222-222: ไม้บรรทัด Disposable P.O.P.s Ruler ผู้ผลิตไม่ระบุขนาดนิ้วในรายการนี้ |
| Ring | R / Rs: 44.45, 49.53, 57.15, 63.5, 68.58, 74.93, 82.55, 87.63, 95.25, 101.6 มม. (10 ขนาด) |
| Ring with Knob | RK / RKs: 44.45, 49.53, 57.15, 62.23, 68.58, 74.93, 82.55, 87.63 มม. (8 ขนาด) |
| Shaatz | SH: 38.1, 44.45, 52.07, 57.15, 63.5, 69.85, 76.2, 82.55, 87.63, 95.25 มม. (10 ขนาด) |
Vaginal pessary เป็นอุปกรณ์ที่ใส่ในช่องคลอดเพื่อช่วยพยุงอวัยวะที่หย่อน ลดอาการก้อนยื่นและความรู้สึกถ่วงในอุ้งเชิงกรานขณะใส่อุปกรณ์ เหมาะเป็นทางเลือกในการรักษาแบบไม่ผ่าตัดสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการ โดยพิจารณาร่วมกับความต้องการของผู้ป่วยและแผนการรักษาระยะยาว สามารถใช้ร่วมกับการฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญได้
ผลต่ออาการปัสสาวะและการขับถ่ายแตกต่างกันในแต่ละราย การพยุงก้อนหย่อนกลับเข้าที่อาจทำให้พบปัสสาวะเล็ดขณะออกแรงที่เดิมถูกบดบังอยู่ จึงควรอธิบายประเด็นนี้ก่อนเริ่มรักษา และประเมินอาการอีกครั้งหลังลองใส่
การเลือกรุ่นไม่ควรอาศัยระยะการหย่อนเพียงอย่างเดียว ควรพิจารณาว่าผนังช่องคลอดด้านหน้า ด้านหลัง หรือส่วนยอดเป็นตำแหน่งหลักที่ต้องการการพยุง ร่วมกับขนาดและความยาวช่องคลอด สภาพเยื่อบุ ประวัติการผ่าตัด และอาการที่รบกวนชีวิตประจำวัน
ในการพูดคุยก่อนใส่ ควรถามเรื่องกิจกรรมทางเพศ ความสะดวกในการถอดล้าง และความสามารถที่จะมาตรวจตามนัดด้วย ผู้ป่วยบางรายสามารถเรียนรู้การดูแลด้วยตนเอง ขณะที่บางรายต้องมีผู้ดูแลหรืออาศัยการติดตามที่คลินิก การวางแผนส่วนนี้ตั้งแต่ต้นช่วยให้เลือกอุปกรณ์ที่ใช้ต่อเนื่องได้จริง
Ring เป็นรูปทรงวงแหวน ส่วน Ring with Support มีแผ่นพยุงเพิ่มบริเวณกลางวง การเลือกระหว่างสองแบบขึ้นกับตำแหน่งที่ต้องการรองรับและผลการลองใส่ ควรตรวจว่าอุปกรณ์คงอยู่ในตำแหน่งระหว่างกิจกรรมทั่วไปและไม่ทำให้เกิดแรงกดที่ผู้ป่วยรู้สึกรำคาญ
หากใส่แล้วหลุดหรือยังพยุงได้ไม่เพียงพอ ควรกลับมาประเมินทั้งขนาดและรูปทรง ไม่ควรเพิ่มขนาดไปเรื่อย ๆ จนเกิดความเจ็บปวด การเปลี่ยนรูปทรงอาจเหมาะสมกว่าการใช้วงแหวนขนาดใหญ่ขึ้น
ข้อมูลต่อไปนี้สรุปจากหน้าผลิตภัณฑ์ Bioteque คำว่า grade เป็นการระบุระดับตามเอกสารผู้ผลิต ไม่ควรนำมาเทียบกับ POP-Q stage โดยตรง การเลือกรุ่นยังต้องอาศัยการตรวจและลองใส่ในผู้ป่วยแต่ละราย
ผู้ผลิตระบุการใช้ Ring สำหรับภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน grade 1–2 เป็นอุปกรณ์ซิลิโคนที่ถอดออกได้ มีรุ่นมีและไม่มีแผ่นพยุง รหัส R และ Rs ต้องเลือกให้ตรงกับรูปแบบที่ต้องการ การตัดสินใจใช้แบบมีแผ่นพยุงขึ้นกับตำแหน่งที่หย่อนและการรองรับที่ได้หลังลองใส่
มีตัวเลือกมีและไม่มีแผ่นพยุง ตามรหัส RK และ RKs ผู้ผลิตระบุการใช้สำหรับภาวะหย่อน grade 1–2, cystocele และปัสสาวะเล็ดขณะออกแรง ควรแยกชื่อรุ่นนี้จาก Ring ทั่วไปและ Incontinence Ring ให้ชัดเจนเมื่อสั่งซื้อ เพราะเป็นคนละรูปแบบและมีข้อควรระวังเฉพาะรุ่นต่างกัน
ใช้พยุงภาวะหย่อน grade 1–2 และ cystocele ตามข้อมูลผู้ผลิต รูปทรงวงรีช่วยลดการหมุนของอุปกรณ์ โดยผู้ผลิตกล่าวถึงการใช้ในผู้ป่วยที่มีประวัติผ่าตัดช่องคลอด มีตัวเลือก OV และ OVs ซึ่งแตกต่างกันเรื่องแผ่นพยุง ความพอดีและการคงตำแหน่งต้องประเมินจากการลองใส่จริง
อุปกรณ์ซิลิโคนถอดได้สำหรับสตรีวัยผู้ใหญ่ มีห่วงช่วยถอด และมีตัวเลือกมีหรือไม่มีรูระบาย ผู้ผลิตระบุใช้ในการรักษาแบบอนุรักษ์สำหรับภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน grade 2–3 รวมถึง cystocele และ rectocele โดยให้การพยุงเชิงกล ควรระบุ CU หรือ CUd ให้ตรงกับความต้องการรูระบาย และวางแผนการถอดล้างตามคู่มือเฉพาะรุ่น
เป็นอุปกรณ์ซิลิโคนถอดได้ มีทั้งแบบมีและไม่มีแผ่นพยุง ผู้ผลิตระบุใช้ในภาวะหย่อน grade 2–3, cystocele และปัสสาวะเล็ดขณะออกแรง รหัส CP และ CPs เป็นตัวเลือกต่างกัน ต้องตรวจรูปแบบแผ่นพยุงและขนาดก่อนจัดหา ไม่ใช้ชื่อ Cup แทนรุ่น Dish ในใบสั่งซื้อ
เป็นอุปกรณ์ซิลิโคนถอดได้ มีตัวเลือกมีหรือไม่มีแผ่นพยุง ผู้ผลิตระบุใช้ในภาวะหย่อน grade 2–3, rectocele, cystocele และปัสสาวะเล็ดขณะออกแรง การเลือกระหว่าง Cup และ Dish ควรพิจารณาตำแหน่งที่ต้องการพยุงร่วมกับผลการลองใส่ ไม่เลือกจากขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงอย่างเดียว
โครงสร้างวงแหวนหนาและมนช่วยรองรับส่วนยอดช่องคลอด บีบตัวเพื่อช่วยใส่และถอดได้ ผู้ผลิตระบุใช้เป็นหลักในมดลูกหย่อน grade 2–3, cystocele หรือ rectocele และกล่าวถึงการใช้ในสตรีวัยหมดประจำเดือน การใช้ระยะยาวควรคำนึงถึงความสะดวกในการถอดและความสามารถในการดูแลของผู้ป่วยด้วย
เป็น pessary ซิลิโคนสำหรับผู้ป่วยรายเดียว มี 4 ขนาด บีบตัวเพื่อช่วยใส่และถอดได้ ผู้ผลิตระบุใช้สำหรับ cystocele และ/หรือ rectocele ระดับเล็กน้อยที่สัมพันธ์กับ prolapse หรือ procidentia และอาจใช้บรรเทาภาวะหย่อน grade 2–3 หรือ rectocele ได้ ต้องปฏิบัติตามคู่มือ Inflatable Donut โดยเฉพาะ ไม่ใช้วิธีดูแลของ Donut แบบปกติแทน
รุ่น Short-Stem ที่ผู้ผลิตแสดงมีฐานจานแข็งและก้านพับได้พร้อมปุ่มจับเพื่อช่วยใส่และถอด ระบุใช้สำหรับ cystocele และมดลูกหย่อน grade 2–3 ในกลุ่ม Gellhorn มีตัวเลือกความยาวก้านและรูระบายตามรหัส จึงควรระบุชื่อรุ่นเต็มและความยาวก้านก่อนสั่ง ไม่พิจารณาเพียงขนาดฐานจาน
ผู้ผลิตระบุใช้พยุงภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน grade 1–2 มีฐานจานแข็ง รูปทรงนูน และรูระบายซึ่งช่วยในการถอด เป็นอีกตัวเลือกรูปทรงที่แพทย์อาจพิจารณาตามกายวิภาคและการคงตำแหน่งหลังลองใส่
ผู้ผลิตระบุใช้ใน cystocele หรือ rectocele ที่เด่นชัด และอาจช่วยบรรเทามดลูกหย่อน grade 2–3 สามารถปรับรูปทรงให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละรายโดยบุคลากรทางการแพทย์ มีโลหะภายใน ต้องถอดก่อน X-ray, ultrasound และ MRI ตามคำเตือนผู้ผลิต
มีตัวเลือกมีและไม่มีแผ่นพยุง ผู้ผลิตระบุใช้ในมดลูกหย่อน grade 1–2, ปัสสาวะเล็ดขณะออกแรง หรือมดลูกเคลื่อนไปด้านหลัง (retrodisplacement) สามารถปรับรูปทรงเพื่อให้พอดีเฉพาะราย มีโลหะภายในและต้องถอดก่อน X-ray, ultrasound และ MRI
ผู้ผลิตระบุการใช้หลักใน stress urinary incontinence และสามารถปรับรูปทรงให้เหมาะกับผู้ป่วยได้ รุ่นนี้มีโลหะภายใน ต้องถอดก่อน X-ray, ultrasound และ MRI ไม่ควรเข้าใจว่าเป็น Ring ซิลิโคนรุ่นทั่วไปเพียงเพราะมีชื่อเป็นวงแหวนเหมือนกัน
ผู้ผลิตระบุใช้บรรเทาอาการจากภาวะอวัยวะอุ้งเชิงกรานหย่อน grade 1–3, cystocele และปัสสาวะเล็ดขณะออกแรง โดยพยุงอวัยวะเชิงกลเมื่ออยู่ในช่องคลอด มีตัวเลือกมีและไม่มีแผ่นพยุงตามรหัส M และ Ms ต้องยืนยันรูปแบบก่อนสั่งใช้
ผู้ผลิตระบุใช้เป็นหลักในมดลูกหย่อน grade 2–3 รูปทรงเว้ารับกับกายวิภาค ฐานบางโค้งและด้ามจับทรงกรวยช่วยในการจับ หมุน และถอด การจัดตำแหน่งควรดำเนินการโดยบุคลากรที่ผ่านการฝึกและประเมินความสบายของผู้ป่วยหลังใส่
ชุดลองขนาดออกแบบให้บุคลากรทางการแพทย์ใช้หาชนิดและขนาดที่เหมาะสมก่อนสั่งใช้ มีชุดตามรูปทรง เช่น Ring, Ring with Support, Ring with Knob, Cube, Dish, Oval, Gellhorn, Marland, Cup และ Flexi-Shelf รายการขนาดที่รวมในแต่ละชุดต้องตรวจแยกกัน หมายเลข # บนชุดเป็นหมายเลขขนาด ไม่ใช่หน่วยนิ้ว
Pessary Remover รหัส PRM2 เป็นอุปกรณ์ช่วยถอด ผู้ผลิตระบุเหมาะกับ Ring ทั้งมีและไม่มีแผ่นพยุง, Oval, Dish, Hodge และ Marland และให้ใช้ร่วมกับสารหล่อลื่นทุกครั้ง ไม่ควรอนุมานว่าใช้ได้กับทุกรูปทรง ส่วน Disposable P.O.P.s Ruler เป็นอุปกรณ์ประกอบแยกต่างหาก ต้องระบุในรายการจัดหาเมื่อมีความต้องการ
Fitting เป็นส่วนสำคัญของการรักษา และอาจต้องลองมากกว่าหนึ่งขนาดหรือมากกว่าหนึ่งครั้ง เป้าหมายคืออุปกรณ์ที่พยุงได้เพียงพอ อยู่ในตำแหน่ง และผู้ป่วยใช้ชีวิตได้สบาย ไม่ใช่เพียงใส่เข้าไปได้สำเร็จ
หลังลองใส่ควรประเมินความสบายและการคงตำแหน่งเมื่อผู้ป่วยยืน นั่ง หรือเบ่งตามความเหมาะสม พร้อมสอบถามอาการปวด แรงกด และปัญหาปัสสาวะ หากมีอาการผิดปกติให้ประเมินซ้ำก่อนตัดสินใจใช้ต่อ บันทึกรูปทรง รหัส และขนาดที่ลอง รวมถึงเหตุผลที่เปลี่ยนขนาดเพื่อใช้ในการติดตาม
ชุดลองขนาดช่วยให้คลินิกประเมินความพอดีก่อนจัดหาอุปกรณ์สำหรับผู้ป่วย การทำความสะอาดและการจัดการชุดลองระหว่างผู้ป่วยต้องยึดคู่มือของชุดนั้น แยกจากคำแนะนำสำหรับอุปกรณ์ประจำตัวผู้ป่วย
ควรประเมินการติดเชื้อ แผล และเลือดออกผิดปกติก่อนใส่ เอกสาร Bioteque ระบุข้อห้ามในผู้ที่มีการติดเชื้อเฉียบพลันของระบบสืบพันธุ์หรือการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน รวมถึงผู้ที่ไม่สามารถปฏิบัติตามแผนการดูแลได้
ผู้ป่วยวัยหมดประจำเดือนที่มีอาการหรืออาการแสดงของเยื่อบุช่องคลอดฝ่อควรได้รับการประเมินเรื่องการรักษาเฉพาะที่ตามความเหมาะสม การใช้เอสโตรเจนทางช่องคลอดเป็นการตัดสินใจของแพทย์ตามประวัติและข้อควรระวังรายบุคคล ไม่ใช่ยาที่ผู้ใช้ pessary ทุกรายจำเป็นต้องได้รับ
ก่อนกลับบ้าน ผู้ป่วยควรทราบว่าใครเป็นผู้ถอดล้าง ต้องทำเมื่อใด และติดต่อที่ใดหากมีปัญหา ผู้ที่จะดูแลด้วยตนเองควรได้รับการสอนและประเมินว่าสามารถทำได้อย่างถูกต้อง ระยะเวลาคงอุปกรณ์และวิธีทำความสะอาดต้องอ้างอิงคู่มือของรุ่นที่ได้รับร่วมกับแผนของแพทย์ ไม่ใช้ตารางเดียวครอบคลุมทุกรูปทรง
การตรวจติดตามควรประเมินทั้งอาการที่ดีขึ้น ความสบาย การหลุดของอุปกรณ์ และสภาพเยื่อบุช่องคลอด แนวทาง NICE ให้ความสำคัญกับการถอดอุปกรณ์เป็นระยะเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน และการนัดอย่างสม่ำเสมอในผู้ที่ดูแลตนเองได้จำกัด ระยะนัดตรวจไม่ใช่ระยะที่อนุญาตให้คงอุปกรณ์โดยไม่ถอดล้าง
หากปวดมาก มีเลือดออก ตกขาวผิดปกติ อุปกรณ์หลุดบ่อย หรือถอดไม่ได้ ควรติดต่อสถานพยาบาลเพื่อประเมิน ไม่ควรฝืนใช้ต่อหรือพยายามดึงออกด้วยแรง โดยเฉพาะเมื่อมีอาการปวดหรือสงสัยแผลกดทับ
ควรอธิบายผลต่อการมีเพศสัมพันธ์ตามรูปทรงที่เลือก และแจ้งผู้ป่วยให้บอกบุคลากรทางการแพทย์ว่ากำลังใช้ pessary ก่อนเข้ารับหัตถการหรือตรวจภาพวินิจฉัย
เอกสารกำกับ Bioteque ระบุว่า Incontinence Ring, Hodge และ Gehrung มีโลหะภายใน และต้องถอดก่อน MRI, ultrasound และ X-ray ให้ประสานทีมรักษาเพื่อจัดการถอดตามคำแนะนำของผู้ผลิต ไม่ควรอนุมานความปลอดภัยจากรูปลักษณ์ภายนอกที่เป็นซิลิโคน
แจ้งชื่อรูปทรง รหัสสินค้า ขนาด จำนวน และตัวเลือกที่ต้องการ เช่น แผ่นพยุง รูระบาย หรือก้านสั้น โดยใช้ข้อมูลจากการลองใส่ของแพทย์ ขนาดมิลลิเมตรในตารางควรตรวจคู่กับรหัสสินค้า และไม่ใช้หมายเลขลำดับขนาดแทนค่ามิลลิเมตร
หากจัดตั้งบริการใหม่ ควรแยกรายการอุปกรณ์สำหรับผู้ป่วย ชุดลองขนาด และอุปกรณ์ช่วยถอดออกจากกัน พร้อมยืนยันรายการที่รวมในแต่ละชุดกับทีมงานก่อนขอใบเสนอราคา
รายละเอียดรูปทรงสรุปจากหน้าผลิตภัณฑ์ Bioteque และ FAQ เรียบเรียงจาก Pessary Directions for Use โดยแยกคำแนะนำทั่วไปออกจากรุ่นที่มีคู่มือเฉพาะ ข้อบ่งใช้และวิธีดูแลต้องตรวจคู่กับฉลากของรหัสที่ได้รับจริง ทบทวนข้อมูลวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569
จัดส่งแบบไม่ปราศจากเชื้อ และใช้สำหรับผู้ป่วยรายเดียว ไม่ใช้ร่วมกันระหว่างผู้ป่วย
ผู้ที่ติดเชื้อเฉียบพลันในระบบสืบพันธุ์ ติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน หรือไม่สามารถปฏิบัติตามแผนการดูแลได้
ตรวจภายใน เลือกขนาดที่พยุงได้โดยไม่กดเจ็บ และให้แพทย์พิจารณาความจำเป็นของเอสโตรเจนก่อนสั่งใช้ อาจต้องลองหลายขนาด
ต้องไม่หลุดขณะยืน นั่ง ยอง หรือเบ่ง และไม่ทำให้รู้สึกไม่สบาย แพทย์ควรตรวจว่ามีช่องว่างระหว่างขอบอุปกรณ์กับผนังช่องคลอดเพียงพอ
IFU ทั่วไปแนะนำถอดล้างทุกวัน แพทย์อาจขยายเป็นรายสัปดาห์ตามความเหมาะสม ล้างด้วยสบู่อ่อนและน้ำอุ่น รุ่นที่มี IFU เฉพาะให้ยึดคู่มือรุ่นนั้น
ควรได้รับการสอนการใส่ ถอด และทำความสะอาด พร้อมฝึกตามคำแนะนำก่อนนัดติดตามครั้งแรก และแจ้งทันทีเมื่อรู้สึกไม่สบาย
ระบุให้ประเมินภายใน 24–48 ชั่วโมงเรื่องการแพ้หรือระคายเคือง ตรวจช่องคลอด สอบถามอาการกดเจ็บ ตกขาวผิดปกติ และผลต่ออาการเดิม จากนั้นนัดตามความจำเป็นรายบุคคล
Incontinence Ring, Hodge และ Gehrung มีโลหะภายใน ต้องถอดก่อน MRI, ultrasound และ X-ray ตามคำเตือนของผู้ผลิต
IFU ให้บุคลากรทางการแพทย์แนะนำการใช้ระหว่างกิจกรรมทางเพศตามรูปทรงและแผนการดูแลของผู้ป่วยแต่ละราย
ติดต่อทีมงานเพื่อยืนยันรุ่น สเปก อุปกรณ์ และเงื่อนไขการจัดหา